آخرین اخبار

20. ارديبهشت 1398 - 9:29   |   کد مطلب: 28203
اقدامات انجام شده در زمينه کاهش مصرف آب در حوزه باغبانی منجر به صرفه‌جویی 62 میلیون متر مکعبی آب شده كه با نگاه به توسعه این برنامه‌ها میزان صرفه‌جویی در مصرف آب رشد هم خواهد داشت.

به گزارش بهارانه، به نقل از خبرگزاری فارس از همدان، براساس آمار بیش از 93 درصد از آب مصرفی در کشور در بخش کشاورزی مصرف می‌شود از این رو توجه به موضوع کاهش مصرف آب از طرق مختلف در دستور کار وزارتخانه‌های مختلف قرار دارد.

جهاد کشاورزی به عنوان سازمان متولی بخش کشاورزی برای کاهش مصرف آب بخش کشاورزی و تامین امنیت غذای نقش چشمگیری دارد و از سال‌های گذشته نسبت به اجرای برنامه‌های مختلف از جمله اجرای نوین آبیاری، کشاورزی حفاظتی، تغییر الگوی کشت و ... را در دستور کار قرار داده است.

با توجه به اهمیت مصرف آب در بخش کشاورزی شهرام شهبازی مدیر باغات جهاد کشاورزی و امیر لاهوتیان مدیر زراعت سازمان به گفت‌و‌گو نشستیم که در ادامه می‌خوانید:

فارس: مصرف آب کشاورزی در بخش زراعی و باغی در گذشته به چه میزان بوده و اکنون به چه میزان رسیده است؟

لاهوتیان: در حوزه بهره‌وری مصرف آب و میزان مصرف آب در بخش کشاورزی دو هدف کلی دنبال می‌شود که یک مورد در حوزه زراعت است؛ سیاست‌های ابلاغی وزارت جهاد کشاورزی بر این است که سالانه از سطح زیر کشت اراضی آبی کم اما تولید و امنیت غذایی کشور حفظ شود.

طی 30 سال گذشته سطح اراضی زراعی و آبی استان حدود 40 هزار هکتار کم شده اما جدول عملکرد تولیدات محصولات در بخش زراعت از 3.5 میلیون تن تولید سالانه در برنامه پنجم به 3.8 میلیون تن افزایش یافته که این موضوع نشاندهنده حفظ تولید در کنار کاهش سطح زیر کشت در اراضی آبی است.

طی سال‌های گذشته توسعه سیستم‌های نوین آبیاری در استان آغاز شده که در اراضی مستعد بیش از 80 درصد زیر پوشش آبیاری نوین قرار گرفته است به طوری که در اجرای سیستم نوین آبیاری در کشور پیشرو هستیم.

شهبازی: روند توسعه باغات استان نسبت به گذشته کند شده برای مثال 15 سال پیش سالانه 3 هزار و 600 هکتار توسعه باغات انجام می‌شد اما اکنون به 700 هکتار در سال رسیده و در سال 96 نیز 670 هکتار بوده است، همین موضوع به کاهش مصرف آب کمک کرده است.

روند توسعه باغات کاهش داشته چراکه محدودیت منابع آب وجود دارد، از طرفی برای مصرف کمتر آب اصلاح و جایگزینی باغات را که منتج به عملکرد بهتری می‌شود را توسعه دادیم.

فارس: استفاده از سیستم‌های نوین آبیاری در استان چقدر در بخش زراعی و باغی در کاهش مصرف آب تاثیر داشته و چه محصولاتی مورد توجه قرار گرفته است؟

لاهوتیان: در بخش زراعت در 14 محصول اجرای آبیاری نوین در سطح 6 هزار و 300 هکتار اجرای آبیاری نوین انجام شده که باعث افزایش راندمان آب و کارایی مصرف شده و از هدررفت آن جلوگیری کرده است.

93 درصد اراضی رزن زیرپوشش آبیاری نوین قرار دارد

در شهرستانی مانند رزن از میزان اراضی زیر پوشش آبیاری نوین به 93 درصد رسیده در حالی که در استان‌های جنوبی مانند نهاوند و تویسرکان جای کار بیشتری وجود دارد.

میزان صرفه‌جویی آب در بخش زراعت با نصب کنتور هوشمند که در شورای حفاظت آب مصوب شد و برنامه‌های امور آب و جهاد کشاورزی در حال اجراست؛ در برنامه معاونت زراعت جهاد کشاورزی شاخص‌های اصلی بکارگیری فناوری نوین روزآمد، سرمایه‌گذاری بخش خصوصی، استفاده از یارانه دولتی و شیوه مناسب کاهش مصرف آب، کشت نشایی و اعمال روش‌های به‌زراعی مد نظر قرار دارد.

از طرف دیگر در حوزه کشاورزی حفاظتی اقدامات خوبی در استان انجام شده که در این رابطه می‌توان به تسهیلات خط 5 مکانیزاسیون اشاره کرد که سال گذشته بیش از 200 درصد جذب داشته است.

توسعه کشت گیاهان با تقاضای آب کمتر نیز در دستور کار قرار دارد؛ از منابع اعتباری در راستای توسعه کشت گیاهان علوفه‌ای کم‌آب‌بر اعتباری برای 150 کیلوگرم بذر گیاه جدید کینوا تخصیص داده شده است.

این بذر مخصوص مناطق و زمین‌های شور است که می‌تواند به عنوان غله جدید در سبد خانوار قرار گیرد؛ در ادامه کشت‌های جدیدی مانند توسعه سوربن علوفه‌ای، لگون‌ها و حبوبات دیم در دستور کار است و برای نخستین بار پایه‌های بذری این محصولات تهیه و بین شهرستان‌ها توزیع شده است.

کشت چغندر در همدان قند به 200 هکتار افزایش پیدا می‌کند

در ادامه اقدامات انجام شده در یک مزرعه در شهرستان بهار 100 هکتار نخود مکانیزه کشت مستقیم اجرا شده، خوشبختانه هم از پتانسیل اراضی دیم استفاده می‌شود و هم با استفاده از سیستم کشت نشایی در اراضی پرآب می‌توان با آب کمتر تولید بهتری داشت؛ در این راستا سال گذشته 26 هکتار چغندر قند نشایی کشت شد که براساس برنامه اراضی زیر کشت این محصول در سال‌ جاری باید به 200 هکتار افزایش پیدا کند.

شهبازی: سال 83 در استان 551 هکتار اصلاح و جایگزینی باغات انجام شده در حالی که در سال 96، 2 هزار و 473 هکتار اصلاح و جایگزینی باغات درجه 2 و درجه 3 انجام شده است.

تولیدات باغی در این دوره 15 سال از 402 هزار تن به 742 هزار تن رسیده که نشاندهنده افزایش عملکرد و افزایش بهره‌وری از آب است.

در بخش باغبانی چند برنامه به صورت مشخص پیگیری می‌شود که یک مورد در حوزه احداث گلخانه‌هاست به طوری که پایان سال 97 در استان 111 هکتار گلخانه ایجاد شده که حدود 18 میلیون متر مکعب آب صرفه‌جویی شده است.

اصلاح باغات درجه 2 در سطح 2 هزار و 300 هکتار انجام شده و سالانه به میزان 6 میلیون و 900 هزار متر مکعب صرفه‌جویی آب انجام شده است؛ جایگزینی باغات درجه 3 در سطح 200 هکتار نیز انجام شده که موجب صرفه‌جویی یک‌میلیون و 400 هزار متر مکعب آب در سال شده است.

کشت زعفران در سال 96 در استان 130 هکتار بوده که صرفه‌جویی 910 هزار مکعب صرفه‌جویی را در یک سال در پی داشت، سال 97 میزان 161 هکتار زعفران کشت شده اما هنوز برآورد میزان صرفه‌جویی در آب در سال 97 انجام نشده است.

کشت گل‌محمدی در پایان سال 96 در استان 144 هکتار بوده که 432 هزار متر مکعب صرفه‌جویی آب انجام شده است؛ سال 97 کشت گل‌محمدی به 180 هکتار رسیده است؛ کشت سایر گیاهان دارویی 4 هزار و 568 هکتار با صرفه‌جویی 13 میلیون و 704 هزار متر مکعب آب بوده است.

ایجاد 183 هکتار باغ پسته در راستای کاهش مصرف آب در همدان

کشت باغات پسته از چهار سال گذشته در استان آغاز شده و پایان سال 96 در 183 هکتار باغ پسته ایجاد شده که به صرفه‌جویی 915 هزار متر مکعب آب کمک کرده است.

اجرای سیستم آبیاری نوین در 4 هزار و 400 هکتار از باغات استان در سال 96 انجام شده که منجر به صرفه‌جویی 19 میلیون و 800 هزار متر مکعب آب شده است.

براساس این هشت برنامه صرفه‌جویی سالانه آب در حوزه باغبانی 62 میلیون متر مکعب است و با نگاه به توسعه این برنامه‌ها میزان صرفه‌جویی در مصرف آب رشد خواهد داشت.

فارس: در چند سال اخیر محصولات جدیدی جایگزین محصولات پرآب‌بر شده و برنامه شما برای توسعه کشت‌های جایگزین چیست؟

لاهوتیان: برخی محصولات مانند حبوبات می‌تواند در الگوی کشت جدید قرار گیرد؛ قبلا کشت حبوبات به شکل انتظاری در همدان انجام نمی‌شد اما سال گذشته برای نخستین بار با توجه به بارش‌های زمستانه و نزولات بهاره در سطح یک‌هزار و 200 هکتار کشت انتظاری در حبوبات دیم داشتیم.

2 هزار و 600 هکتار از کل کشت پاییزه و بهاره استان به صورت مکانیزه کشت شده و 16 هکتار کشت حبوبات استفاده از کشاورزی حفاظتی و کشت مستقیم استفاده شده است.

یکی دیگر از برنامه‌ها در بخش زراعت توسعه کشت دانه‌های روغنی به خصوص دانه روغنی کلزا در کشت پاییزه و کشت آفتابگردان و گلرنگ در کشت بهاره است است؛ کشور در گذشته 94 درصد وابستگی به واردات روغن داشت که این آمار اکنون به 86 درصد کاهش پیدا کرده یعنی رقم خودکفایی کشور به 14 درصد رسیده است.

کشت محصولات جدید علوفه‌ای شامل ماشک، سوربن علوفه‌ای، شبدر ایرانی، ارزن علوفه‌ای و چغندر علوفه‌ای در دستور کار قرار دارد؛ ضمن اینکه دستورالعمل جدیدی به شهرستان‌ها ارسال شده و کشاورزانی که اقدام به کشت محصولات جدید کنند، از محل تسهیلات کمک‌های فنی و اعتباری برای هر هکتار کشت می‌توانند 20 میلیون ریال تسهیلات دریافت کنند.

گیاه جدید کینوا جایگزین کشت‌های پرآب‌بر

امسال 15 هکتار در استان کشت جدید گیاه کینوا را داشتیم و 150 کیلو بذر به صورت رایگان در اختیار کشاورزان قرار گرفته است در هر شهرستان 1 تا 1.5 هکتار کشت کینوا انجام شد.

فارس: بفرمایید گیاه کینوا به صورت آزمایشی کشت می‌شود یا توسعه‌ای؟

لاهوتیان: کشت آزمایشی گیاه کینوا سال گذشته در مزرعه پایلوت بخش قهاوند انجام شد، امسال کشت این گیاه از حالت آزمایشی خارج شده و به سمت توسعه‌ای می رود.

موضوع جدید دیگر در تولید محصولات سبزی و صیفی است، در نگاه مردم سبزی و صیفی، خیار و گوجه‌فرنگی و هندوانه به عنوان گیاه پرآب‌بر مطرح است اما کل محصولات سبزی و صیفی استان با سیستم نشایی و آبیاری تیپ کشت است و این مورد مصرف آب را کنترل می‌کند.

شهبازی: پسته به عنوان محصول جدید و تنها محصول جدید در بخش باغات به استان همدان وارد کردیم و در مدت چهار سال طرح باغات پسته استان به 183 هکتار رسید.

استفاده از پایه‌های رویشی در توسعه باغات مد نظر قرار دارد به طور مثال سیب در باغاتی با پایه نهال‌های بذری در یک هکتار 330 نهال کشت می‌شود در حالی که وقتی تبدیل به پایه رویشی شود به جای 300 اصله نهال تا 2 هزار نهال در یک هکتار کشت می‌شود و تولید محصول نیز افزایش چشمگیری خواهد داشت.

استفاده از نهال‌های گردوی پیوندی نیز در برنامه است چراکه این نهال‌ها تولید بیشتری دارند، اقدام ویژه دیگر برای افزایش بهره‌وری از آب سرشاخه‌کاری درختان گردوست که از سال گذشته در استان انجام شده و به افزایش راندمان آبیاری و تولید محصول کمک می‌کند.

فارس: چه اصلاحات ساختاری در رابطه با موضوع آبیاری بخش کشاورزی انجام شده که کشاورزان باید به آن توجه بیشتری داشته باشند؟

لاهوتیان: شورای حفاظت آب در کشور به ریاست رئیس جمهور و یا معاون اول او به صورت ماهانه برگزار می‌شود، در جلسه پانزدهم شورای حفاظت آب کشور 15 برنامه به سه دستگاه جهاد کشاورزی، منابع طبیعی و امور آب ابلاغ شد، براساس این ابلاغیه سه برنامه اصلی جهاد کشاورزی شامل اجرای سیستم نوین آبیاری، تشکیل تشکل آب‌بران و موضوع تقویت آبخوان‌ها بوده است.

در برنامه‌های امور آب کنتورگذاری حجمی، برخورد با چاه‌های غیر مجاز، نصب کارت هوشمند و کنتور‌های هوشمند قرار گرفته است.

انتقال تولید سبزی و صیفی از فضای باز به فضای گلخانه‌ای

در حوزه وزارت جهاد کشاورزی محدودسازی کشت بهاره در بخش بحرانی تکلیف شده به طور مثال توقف کشت برنج در تمام استان‌ها به جز استان‌های شمالی ابلاغ شده است.

انتقال تولید سبزی و صیفی از فضای باز به فضای گلخانه‌ای در مدت پنج سال و انتقال کشت‌های بهاره و پرآب‌بر به کشت پاییزه در برنامه است.

شهبازی: در حوزه باغبانی کلیات برنامه با حوزه زراعت مشترک است، بخش باغبانی نیز به دنبال افزایش بهره‌وری از آب است اما در باغبانی با محصولات چند ساله روبرو هستیم.

در باغبانی همچنان توسعه آبیاری نوین نخستین اولویت در حال پیگیری است و نصب کنتور‌های هوشمند را دنبال می‌کنیم اما یکسری موضوعات در باغبانی روند را کند می‌کند.

 استفاده از منابع آب مشترک در باغات زیاد است و همین موضوع باعث شده استفاده از سیستم نوین آبیاری با مشکل روبرو شود.

فارس: از یک متر مکعب آب برای هر محصول زراعی چقدر ماده خشک تولید می‌شود؟

لاهوتیان: طی چند سال گذشته در استان با یک متر مکعب آب 3.57 کیلوگرم چغندر و یا 4.3 کیلوگرم سیب زمینی تولید می‌شود درحالی که در کشور با یک متر مکعب آب 2.5 کیلو سیب زمینی تولید می‌شود.

در محصولات پاییزه با استفاده از شیوه کشت نشاء و آبیاری میکرو نه تنها شاهد کاهش عملکرد نبودیم بلکه برداشت محصولات پاییزه با آبیاری کلاسیک از 40 تن به 42.4 تن با آبیاری قطره‌ای رسیده است.

موضوع تغییر آرایش کشت در محصول سیب زمینی در عملکرد و مصرف کارایی آب تاثیر داشته و با تغییر شیوه کشت تغییری در تولید عملکرد ایجاد نشده است.

در محصولات پرآب‌بر مانند سیب زمینی، جو و گندم کشت نشایی را نمی‌توان انجام داد اما در محصول چغندرقند، ذرت، سبزی و صیفی می‌توان کشت نشایی انجام داد.

با اجرای 6 هزار و 300 هکتاری آبیاری میکرو در محصولات زراعی به طور میانگین به ازای یک هکتار اجرای آبیاری نوین 4 هزار متر مکعب صرفه‌جویی آب انجام شده است.

انتهای پیام

دیدگاه شما

پایگاه خبری تحلیلی نشاط شهر
کانال تلگرامی پایگاه خبری بهارانه