آخرین اخبار

8. خرداد 1399 - 2:28   |   کد مطلب: 31771
مسئول مرکز رسیدگی به امور مساجد همدان: وضعیت اسف‌بار بسیاری از مساجد تاریخی استان همدان/ 80 درصد مساجد تاریخی همدان نیازمند مرمت/ معاون میراث فرهنگی همدان: برنامه یا اعتباری برای گردشگری مذهبی به ما ابلاغ نشده است/معاون گردشگری همدان: تهیه بسته‌های گردشگری مذهبی در همدان هنوز به سرانجام نرسیده است

به گزارش بهارانه،  مساجد تاریخی استان همدان می‌توانند کانون جذب گردشگران و معرفی هرچه مناسب‌تر دین اسلام به جهان باشند؛ اما گویی این موضوع در استان همدان چنان به فراموشی سپرده شده که نه‌تنها بسته‌ای در این زمینه تهیه نشده، بلکه چنین موضوعی حتی در برنامه‌ریزی‌های استان نیز دیده نشده است؛ درحالی ‌که شاهدیم این استان بیش از 40 مسجد تاریخی دارد که می‌توانند با مهیا شدن زیرساخت‌ها، همدان را با گردشگری مذهبی گره بزنند.

یکی از انواع گردشگری، گردشگری مذهبی است؛ صاحب‌نظران صنعت گردشگری بر این باورند که به‌لحاظ موقعیت فرهنگی- مذهبی خاص ایران در میان کشورهای دیگر، گردشگری مذهبی جای رشد و توسعه بسیاری در کشور ما دارد. اما گردشگری مذهبی در ایران با وجود هشت هزار و 919 مکان مذهبی مقدس، هنوز فاقد سامان‌دهی تخصصی و متمرکز بوده و این وضعیت نابسامان حتی در شهرهای مهمی چون مشهد و قم نیز مشاهده می‌شود. این درحالی است که از این تعداد دست کم چهار هزار و 319 اثر در زمره آثار ثبت‌شده در فهرست میراث ملی نیز قرار دارند و علاوه‌بر داشتن جاذبه زیارتی، دارای جاذبه‌های فرهنگی- تاریخی هم هستند.

گردشگری صنعتی است پویا و چندوجهی که در دل خود گردشگری ورزشی، سلامت، مذهبی، کشاورزی، غذا، علمی، تاریخی، طبیعی، فرهنگی و غیره را جای داده است که توجه به هریک از این موضوع‌ها می‌تواند بابی باشد برای رسیدن به اشتغال و توسعه پایدار؛ استان همدان به‌لحاظ پتانسیل‌های متعدد می‌تواند در بسیاری از زمینه‌های گردشگری وارد کار شود.

یکی از شاخصه‌های گردشگری در استان همدان که با تاریخ این دیار کهن گره خورده است، مساجد تاریخی موجود در آن بوده؛ استان همدان با ظرفیت‌های بسیار مذهبی اعم از بقاع متبرکه، مساجد تاریخی و آیین‌های مذهبی می‌تواند با مهیا کردن زیرساخت‌های گردشگری مذهبی، جان دوباره‌ای به گردشگری این استان دهد.

نکته‌ای که در گردشگری مذهبی باید به آن توجه کرد آن است که این نوع گردشگری را نمی‌توان با کلمه‌ «زیارت» جایگزین کرد. در زیارت شما با قصد زیارت به مکان مقدس مذهبی دین خود می‌روید؛ برای مثال شیعیان به قصد زیارت و انجام اعمال مذهبی به حرم امام رضا (ع) در مشهد می‌روند، اما در گردشگری مذهبی ممکن است یک گردشگر برای بازدید از کلیسا یا مسجد تاریخی به شهر دیگری سفر کند، بدین‌سان بایستی در گردشگری مذهبی به طیف مخاطبان توجه کرد. در ورود گردشگران خارجی به یک مکان تاریخی چون مسجد باید دانست که این گردشگر برای دیدن فرهنگ عامه و میراث معنوی مردم یا جنبه‌های تاریخی یک بنای مذهبی به آن مکان آمده است.

امروزه شاهدیم که استان‌هایی چون شیراز، اصفهان و مشهد در زمینه گردشگری مذهبی ورود مناسبی داشته‌اند و در این زمینه می‌توان به برپایی تورهای گردشگری تاریخی در استان شیراز اشاره کرد؛ تور گردشگری برای بازدید از 10 مسجد تاریخی در راستای معرفی ظرفیت‌های گردشگری مذهبی، موضوعی که همچون آن را تاکنون در استان تاریخی و کهن همدان ندیده‌ایم! و یا برگزاری نشست‌های تخصصی با محوریت گردشگری مذهبی و مساجد تاریخی، موضوعی که در استان همدان نه‌تنها کم‌رنگ بوده، بلکه هرگز به آن توجهی نشده است.

مدیرکل اوقاف و امور خیریه اصفهان سال گذشته با بیان اینکه تبدیل بقاع متبرکه و امکان مذهبی به قطب‌های فرهنگی از منویات رهبر معظم انقلاب است، عنوان کرد: این اقدام علاوه‌بر رونق گردشگری در توسعه گردشگری مذهبی و جذب گردشگران به این حوزه نیز تأثیر بسزایی دارد.

با وجودی که مسئولین همدان همواره توسعه استان را بر روی ریل گردشگری می‌دانند، اما گویی گردشگری در استان همدان عجین شده با آرامگاه بوعلی سینا، آرامگاه باباطاهر و گنجنامه! و دیگر ظرفیت‌ها در برنامه‌ریزی‌ها جایی ندارند؛ نه دل استان همدان به پیست اسکی و گردشگری ورزشی خوش بوده و نه بحث گردشگری سلامت مطرح است، نه قدمی برای گردشگری مذهبی برداشته شده و نه حتی نامی از گردشگری غذا و علمی در این استان وجود دارد!

در این نوشتار بر آن هستیم تا مساجد تاریخی استان همدان را معرفی کنیم و پتانسیل‌های موجود این استان برای ورود به وادی گردشگری مذهبی با این محوریت را بررسی کنیم، در این راستا گفت‌وگویی با مسئول مرکز رسیدگی به امور مساجد استان همدان و معاونین میراث فرهنگی و گردشگری اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان همدان ترتیب داده شد که در ادامه آن‌ها را خواهید خواند:

      نمی‌توان وضعیت موجود مساجد تاریخی همدان را مطلوب دانست

مسئول مرکز رسیدگی به امور مساجد استان همدان در گفت‌وگو با خبرنگار گردشگری سپهرغرب درخصوص قدمت و وضعیت فعلی مساجد تاریخی استان همدان گفت: شهر و استان همدان از مناطق کهن و دارای پیشینه تاریخی در کشور ایران است، چنانچه برمی‌آید در استان همدان بیش از چهل مسجد دارای مختصات ویژه و بنای کهن وجود دارد که حدود 20 باب آن در شهر همدان قرار گرفته؛ بسیاری از این مساجد زیر نظر سازمان میراث فرهنگی بوده و مورد مرمت و مراقبت قرار دارند، اما با توجه به کاستی‌های «انجام‌شده» نسبت به «بایسته‌ها»، نمی‌توان وضعیت موجود را مطلوب دانست و هنوز راه زیادی تا «شایسته‌ها» در این عرصه باقی مانده است.

حجت‌الاسلام محمدرضا محمدی‌پیام با اشاره به اینکه تعداد 23 مسجد تاریخی در شهر همدان وجود دارد، تشریح کرد: مسجد اعظم خیابان شریعتی کوچه کبابیان، مسجد انصارالحسین محله حمام قلعه، مسجد آخوند میدان عین‌القضات، مسجد انصاری خیابان تختی، مسجد پیغمبر 10 متری رضوان پُل شورین، مسجد جامع میدان امام خیابان اکباتان، مسجد حاج‌ابراهیم‌بیگ خیابان معصومی، مسجد حاج‌زینل محله جولان، مسجد حاج‌سرتیپ خیابان تختی، مسجد حاج‌کربعلی خیابان باباطاهر، مسجد نظربیگ خیابان هگمتانه، مسجد شریف‌الملک خیابان بین‌النهرین، مسجد حوض آقا خیابان بین‌النهرین، مسجد شیروانی (امام صادق) محله کلپا، مسجد فاطمیه خیابان معصومی (فرعی باباطاهر)، مسجد گنبد علویان حاج‌فتح‌الله زاغه‌ای، مسجد محله حاجی، مسجد میرزاتقی خیابان تختی، مسجد میرزالطف‌الله خیابان کاشانی، مسجد حاج‌احمد خیابان شریعتی، مسجد امام خمینی میدان باباطاهر، مسجد حاج‌خداکرم خیابان شهدا و مسجد مسلم‌ابن‌عقیل کلپا، مساجد تاریخی شهر همدان هستند.

     80 درصد مساجد تاریخی همدان نیازمند مرمت/ وضعیت اسف‌بار بسیاری از مساجد تاریخی استان همدان

حجت‌الاسلام محمدی‌پیام در پاسخ به این سؤال که آیا مسجد تاریخی در استان همدان وجود دارند که نیازمند مرمت و اعتبار باشند؟ عنوان کرد: بله، ما غالباً در استان و کهن‌شهر ایمان، همدان، دارای مساجد کهنی هستیم که 80 درصد آن‌ها نیازمند مرمت جزئی یا کلی در شأن مناسب مسجد هستند. به‌عنوان مثال مسجد پیغمبر در بازار همدان از مهم‌ترین مساجد کهن است که پیشینه‌ای چندهزارساله دارد؛ این مسجد نه از جهت ظاهر و نمای بیرونی، نه از جهت محوطه‌سازی و نه از جهت وضع داخل، وجاهت دینی و سازه مهندسی ضریح، شایسته نیست و وضعیت آن باید به‌طور جدی پیگیری شود.

وی در این راستا تصریح کرد: مساجد بسیاری در نقاط مختلف استان همدان همین وضعیت اسف‌بار را دارند، البته خدمات بسیاری در دوران انقلاب انجام شده که نباید منکر آن شد، اما جای کار هنوز بسیار است.

مسئول مرکز رسیدگی به امور مساجد استان همدان درخصوص اینکه تاکنون چه تعداد از مساجد تاریخی استان همدان مرمت شده‌اند، اظهار کرد: از آنجا که مرکز رسیدگی به امور مساجد استان همدان نوپدید و تازه‌تأسیس است، بدین‌ترتیب آمار دقیقی از این امر وجود ندارد و اداره کل میراث فرهنگی در این زمینه آمارهای مربوطه را ذکر می‌کند؛ از سویی ما درحال احصای این هستیم که کدام‌یک از مساجد استان همدان نیازمند مرمت هستند، اما اینکه کدام مورد در اولویت تعمیر و مرمت قرار گیرد را اداره کل میراث فرهنگی استان همدان بایستی عنوان کند.

      مسجد جامع همدان مورد بی‌مهری قرار گرفته است

سؤال بعدی در زمینه گردشگری مذهبی مطرح شد؛ اینکه با توجه به وجود مساجد تاریخی در استان، به نظر شما چه برنامه‌هایی لازم است و در این راستا جای چه اقداماتی خالی بوده؟ حجت‌الاسلام محمدی‌پیام در پاسخ به این سؤال مطرح کرد: درحال حاضر در شهرهای اصفهان، شیراز، مشهد و حتی تهران به‌خوبی از ظرفیت‌های اماکن مذهبی تاریخی استفاده کرده‌اند؛ اما در استان همدان این پتانسیل و نیروی اثرگذار فرهنگی گردشگری به فراموشی سپرده شده و یا به‌خوبی از آن بهره‌برداری نمی‌شود؛ برای مثال تمامی کارشناسان می‌دانند مسجد جامع همدان از پیشینه بسیار مهم و صنعت معماری هنرمندانه‌ای برخوردار است، اما به‌جای پشتیبانی از آن و مطرح کردنش به‌عنوان یک ستاره مهم گردشگری و تجهیز آن به نیازمندی‌های گردشگران، همچنان مورد بی‌مهری قرار گرفته است.

وی در این راستا ادامه داد: آلودگی محیطی، عدم مراقبت، ریزش ساختمان، فرسایش آن و نوسازی‌های ناهماهنگ با بافت سنتی و کهن چه در خود مساجد تاریخی و چه محله و اطراف آن‌، همه نشان از نبود اهتمام جدی در اعتلای مساجد تاریخی دارند، در نقشه‌های مورد بهره‌برداری مسافران مساجد تاریخی موضوعیت ندارد، عکس‌ها و تبلیغات در این زمینه کم است و همچنین مدیریت ناکارآمد این مساجد، تجهیز نکردن آن‌ها، عدم تأمین نیازهای مسافر، ارائه نشدن یادگاری‌های سنتی و بازار مناسب در کنار مساجد کهن، همه و همه کمبودهایی است که باید توسط نهادهای خدمت‌گزار ایجاد و جبران شود.

      زمانی که مسئولین دین‌دار باشند، نخستین مرکزی که احیا می‌شود و رونق می‌گیرد، «مسجد» است

حجت‌الاسلام محمدی‌پیام در ادامه گفت‌وگو با اشاره به این مسائل، خاطرنشان کرد: تهیه بسته‌‌های گردشگری مذهبی همدان، اقدامات و هماهنگی‌ها بایستی در مراکز و سازمان‌های مرتبط مثل میراث فرهنگی، شهرداری، فضاسازی، اداره تبلیغات اسلامی، اوقاف و همچنین امور مساجد صورت گیرد و مسئولین برنامه و بودجه و استانداری به این قضیه توجه کنند.

مسئول مرکز رسیدگی به امور مساجد استان همدان در پاسخ به اینکه توجه به مساجد تاریخی به‌عنوان میراث و نشانه‌ای از هویت آیا آن‌گونه که باید در همدان پُررنگ دیده شده است؟ عنوان کرد: این پرسش به توقع ما از خودمان، دینمان و اهتمام اهل هر شهری نسبت به مراکز معنوی شهروندان و متصدیان کار برمی‌گردد؛ زمانی که مسئولین دین‌دار باشند، نخستین مرکزی که احیا می‌شود و رونق می‌گیرد، «مسجد» است که الحمدلله در استان همدان کارهایی انجام شده و قضاوت آن را به کسانی می‌سپاریم که در مقام مقایسه دیگر استان‌ها را بازدید کرده‌اند.

در ادامه این صحبت‌ها جهت بررسی عملکرد و وضعیت فعلی مساجد تاریخی استان همدان گفت‌وگویی با احمد ترابی، معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان همدان ترتیب داده شد که در ادامه می‌خوانید:

معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان همدان درخصوص بناهای مذهبی که در سال گذشته مرمت شده‌اند به مسجد امام‌زاده یحیی اشاره کرد و گفت: این مسجد با اعتباری بالغ‌بر 900 میلیون ریال اعتبار از محل اعتبارات استانی مرمت شده است.

احمد ترابی با بیان اینکه مرمت مذکور شامل لایه‌برداری گچی، لایه‌برداری هزاره‌های سنگی، مرمت بدنه‌های آجری، بندکشی و رنگ‌آمیزی در و پنجره‌های این مسجد بوده و علاوه‌بر این موارد، تأسیسات برقی مسجد نیز توسط این معاونت صورت گرفته و تحویل هیئت‌امنا شده که آماده بهره‌برداری است.

معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان همدان در زمینه گردشگری مذهبی در استان همدان نیز به سرویس گردشگری سپهرغرب گفت: برای این موضوع برنامه یا اعتباری به ما ابلاغ نشده است.

      تهیه بسته‌های گردشگری مذهبی در همدان هنوز به سرانجام نرسیده است

وجود برنامه‌های گردشگری در استان همدان با محوریت مساجد تاریخی و البته گردشگری مذهبی یکی از نکاتی است که نباید به دست فراموشی سپرده شود، در این خصوص گفت‌وگویی با علی خاکسار، معاون گردشگری اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان همدان صورت گرفت که در ادامه متن آن را می‌خوانید:

معاون گردشگری اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان همدان درخصوص وضعیت پیش روی طرح‌های گردشگری مذهبی در همدان با محوریت مساجد تاریخی به خبرنگار گردشگری سپهرغرب گفت: رایزنی‌هایی در این زمینه در سال گذشته با اداره کل اوقاف همدان داشتیم، اما هنوز به سرانجام نرسیده است.

علی خاکسار با بیان اینکه در زمینه مذکور نیاز به تهیه بسته‌های گردشگری مذهبی داریم، خاطرنشان کرد: این موضوع نیز هنوز به سرانجام نرسیده و نیاز به پیگیری دارد.

      از پای لنگِ مرمت مساجد تاریخی تا نبود برنامه‌ای برای رونق گردشگری مذهبی در همدان

گردشگری وسیله‌ای است که افراد را با مذاهب و فرهنگ‌های متفاوت به یکدیگر پیوند می‌دهد و به آن‌ها کمک می‌کند تا همدیگر را با وجود تنش‌های سیاسی و اجتماعی، بهتر درک کنند. ازنظر سازمان جهانی جهانگردی مذهب به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین انگیزه‌های سفر شناخته شده است.

همدان استانی مذهبی با تاریخی عجین‌شده با فرهنگ و مذهب است؛ اما گویی ظرفیت‌های فراوان در این زمینه از دیدگاه متولیان و مسئولین مربوطه آن پنهان مانده، براساس آمارهای موجود در استان همدان علاوه‌بر وجود مساجد تاریخی متعدد، آرامگاه‌های عارفان و امام‌زادگان بی‌شماری نیز وجود دارد که نه‌تنها گردشگران بلکه اهالی منطقه نیز از وجود آن‌ها بی‌خبرند! درحالی ‌که این ظرفیت‌های مذهبی و فرهنگی باید در داخل و خارج شناسانده شوند.

جاذبه‌های گردشگری مذهبی شامل امام‌زاده‌ها، مساجد، اماکن مذهبی و زیارتی است که اگر نگاهی به استان تاریخی و کهن‌شهر همدان بیندازیم، می‌بینیم این موضوع ظرفیتی است که گویی در همدان به دست فراموشی سپرده شده است؛ ذوق، سلیقه و همت ستودنی ایرانیان در به‌کارگیری طرح‌های زیبای هنر و معماری اسلامی و ساخت و ترمیم بناهای بقاع متبرکه و مساجد تاریخی شهرهای مهم مذهبی، از دیگر ظرفیت‌های موجود این نوع گردشگری در ایران است که در استان همدان می‌توان تمامی این مصادیق را به‌وفور دید، اما بااین‌حال نه‌تنها تبلیغاتی برای این عرصه نمی‌شود، بلکه مرمت این مساجد نیز لنگ می‌زند!

به‌راستی برای استانی که خود را پایتخت تاریخ و تمدن ایران‌زمین می‌داند و گردشگری را محور توسعه خود اعلام کرده است، چنین وضعیتی قابل قبول نیست؛ بدین‌سان از مسئولین مربوطه در استان همدان می‌خواهیم تا آستین‌های همت خود را بالا بزنند و گامی مؤثر در جهت تبلیغات، مهیا کردن زیرساخت‌ها و برنامه‌ریزی‌های مدون در این زمینه بردارند تا نه‌تنها دیگر دغدغه‌ای مبنی بر تخریب یا وضعیت نابسامان مساجد تاریخی در این استان وجود نداشته باشد، بلکه همدان در زمینه گردشگری مذهبی نیز مطرح شود و به ‌جایگاهی درخور در این خصوص برسد، به امید آن روز...

برچسب‌ها: 

دیدگاه شما

پایگاه خبری تحلیلی نشاط شهر
کانال تلگرامی پایگاه خبری بهارانه