آخرین اخبار

19. شهريور 1399 - 12:50   |   کد مطلب: 32773
نویسنده و آزاده دفاع مقدس در گفت‌وگو با سپهرغرب مطرح کرد:
بهره‌گیری از «هنر» برای انتقال تاریخ دفاع مقدس
در طول تاریخ جنگ‌های بی‌شماری به دلایل منطقی و غیرمنطقی در سرتاسر دنیا رخ داده که ورای دلایل و برحق بودن طرفین جنگ، نمود این جنگ‌ها در ادبیات و هنر ملت‌ها قابل‌مشاهده است. درواقع مردم دنیا از ابزارهای متنوعی برای ثبت و انتقال وقایع دوران جنگ و مقاومتشان در مقابل دشمنان یا کشورگشایی‌های حاکمانشان بهره گرفته‌اند.

به گزارش بهارانه، به نقل از سپهر غرب، در طول تاریخ جنگ‌های بی‌شماری به دلایل منطقی و غیرمنطقی در سرتاسر دنیا رخ داده که ورای دلایل و برحق بودن طرفین جنگ، نمود این جنگ‌ها در ادبیات و هنر ملت‌ها قابل‌مشاهده است. درواقع مردم دنیا از ابزارهای متنوعی برای ثبت و انتقال وقایع دوران جنگ و مقاومتشان در مقابل دشمنان یا کشورگشایی‌های حاکمانشان بهره گرفته‌اند. در این میان گاه پیش‌آمده که کشور متجاوز با اهرم هنر، توانسته تصویری بی‌آلایش و محق از خود برای جهانیان ترسیم کند. نقش هنر بر احساس و ادراک مردم از یک واقعه یا موضوع انکارناپذیر بوده و هرچه استفاده از ابزار هنر و ادبیات ظریف‌تر و نامحسوس‌تر باشد، تأثیرگذاری‌اش بر مخاطب بیشتر بوده، اما باید دانست که مطابق وعده تحقق‌ناپذیر پروردگار، باطل رفتنی و حق ماندگار و پایدار است، با این حساب آنکه از ابراز هنر برای تداوم باطل استفاده کند، هنرش جاودان نخواهد ماند، اما آنکه هنرش را در راستای حقیقت‌جویی و تثبیت حق به‌کار گیرد، از مدد الهی به سمت‌وسوی جاودانگی خواهد رفت.

حقانیت کشور ما در دفاع جانانه از میهن و عقیده، به‌قدری برایمان مسجل است که سال‌های جنگ تحمیلی هشت ساله را دفاعی مقدس می‌دانیم و از آنجا که موظف به انتشار و تثبیت حق هستیم، باید بهترین روش‌ها را برای انتقال تاریخ و رخدادهای این دوران به خدمت بگیریم.

در این شماره با مردی به گفت‌وگو نشسته‌ایم که در سنین نوجوانی با حضور در جبهه و گرفتار شدن در چنگال دشمن، هم جنگ را با جسم و جانش تجربه کرده و هم اسارت را و این تجارب گرانقدر را نه‌تنها در ذهن و روحش حفظ کرده، بلکه با هنر قلمش سعی در ثبت و انتقال حقیقت جنگ در تاریخ دارد.

امیر نوبرانی؛ آزاده، رزمنده دفاع مقدس و متولد 1349 و مؤلف چندین کتاب با محوریت دفاع هشت ساله و موضوعات مرتبط با آن است.

او که سال 65 و در سن 16 سالگی از شهر بهار به جبهه اعزام شده، پس ازحدود دو ماه به اسارت درآمده و بعد از چهارسال در سال 69 به وطن بازگشته است.

در کتاب «رنج گنج» خاطرات خود را از دوران اسارت بر روی کاغذ آورده که این اثر در سال 91 توسط انتشارات پیام آزادگان چاپ شد. رمان «نشان آخر» با موضوع اجتماعی با درون‌مایه خودکفایی اقتصادی، کتاب «بی‌قرار» زندگی‌نامه شهید صارم طهماسبی؛ یکی از سرداران شهید استان ایلام، رمان «توهم» که داستانی بلند در مورد جنگ است و کتاب «وداع شیرین»؛ خاطرات نویسنده از دوران جنگ و اسارت که از آثار این نویسنده است.

سه اثر دیگر در دست چاپ بوده او شامل یک مجموعه داستان با عنوان «آژیر خطر» و دو مجموعه خاطرات از دو آزاده سرافراز استان همدان است.

* یادداشت‌های اسارت، دست‌مایه اصلی «رنج گنج»

در سال 90 که نوشتن نخستین کتابم؛ یعنی «رنج گنج» شروع کردم، دست‌مایه اصلی کارم یادداشت‌هایی بود که در نخستین سال بعد از اسارت نوشته بودم که آن‌ها را تکمیل و در قالب کتاب چاپ کردم.

زمانی که کتاب خاطراتم چاپ و منتشر شد، بازخوردهای مثبتی از سوی دوستان و کارشناسان داشت و چون به‌صورت داستانی و دیالوگ‌دار نوشته بودم، مرا تشویق کردند که در قالب داستان و رمان هم بنویسم و از آنجایی که این توان را خودم نیز احساس کرده بودم، وارد عرصه نویسندگی شدم.

بیشتر در حول‌وحوش دفاع مقدس قلم می‌زنم و اگر فرصت کنم به داستان و رمان هم می‌پردازم.

هر اثری که نویسنده ارائه می‌کند، ویژگی‌های خاصی برای خود نویسنده دارد، اما به رمان «توهم» شاید به‌دلیل اینکه گستره توزیعش در سطح کشوری بود و بالتبع مخاطبان و بازخورد بیشتری داشت، تعلق‌خاطر ویژه دارم.

در جلسات نقد و بررسی و نظراتی که تلفنی و حضوری از مخاطبان می‌گیرم و انعکاسی که در فضای مجازی دیده می‌شود از بازخوردها مطلع شده و قطعاً آن‌ها را در آثار بعدی لحاظ می‌کنم.

معتقدم نویسنده با هر اثرش یک‌گام به جلو حرکت می‌کند، شاید اگر بخواهم دوباره نخستین کتابم را بنویسم، یک قالب متفاوت و جدید دربیاید، چراکه تجربه‌ام بیشتر و قلمم روان‌تر شده و می‌توان گفت اثر پخته‌تری نسبت به اثر قبلی از کار درمی‌آید.

* علاقه به نوشتن از کودکی تا اسارت

در مورد هدف خیلی از من سؤال می‌شود. من ا ز دوران کودکی به نوشتن علاقه زیادی داشتم، این علاقه به‌حدی است که هنوز هم نوشته‌هایی از خاطرات دوران کودکی‌ام وجود دارد و آن‌ها را نگه‌داشته‌ام، عادت به نوشتن باعث شده بود تا از همان دوران، هر روز کارهایی را که انجام می‌دادم و هرجایی که می‌رفتم را یادداشت کنم.

این علاقه در دوران اسارت هم با من بود و با وجود محدودیت‌ها و ممنوعیت‌های بسیاری که داشتیم و علی‌رغم اینکه خیلی کارها باید به‌دور از چشم عراقی‌ها انجام می‌شد، همچنان می‌نوشتم. حتی موفق شدم مقداری از آن‌ها را با خودم بیاورم و الان موجودند.

* آیندگان ما را قضاوت خواهد کرد

ازسوی دیگر تأکیدات مقام معظم رهبری در مورد لزوم ثبت تاریخ جنگ برایم مشوق بود. هرقدر بیشتر این دوره مکتوب شود، برای آیندگان و نسل‌های بعدی و جوانان روشن‌کننده و آگاهی‌دهنده است و ثبت صحیح تاریخ باید اتفاق بیفتد.

برخی مورخان اعتقاد دارند که اگر در گذشته حوادث جنگ‌های تاریخی به‌طور دقیق به ما منتقل می‌شد، شاید حتی در سرنوشت هشت سال دفاع مقدس ما اثرگذار بود. بنابراین ثبت وقایع جنگ اهمیت بسیاری دارد. همان‌طور که ما گذشتگان را قضاوت می‌کنیم، آیندگان هم ما را قضاوت خواهد کرد و اگر تاریخ دفاع مقدس را منتقل نکنیم، مدیون آن‌ها خواهیم بود.

این دوره هم جزیی از تاریخ کشور است که باید ثبت‌وضبط شود و موضوع شخصی نیست، بنابراین ما موظفیم که در این عرصه کار کنیم و تاریخ جنگ را در قالب‌های جدید و به جذاب‌ترین و صحیح‌ترین شکل ممکن، برای جوانان ثبت کنیم.

قالب‌های مختلفی برای ثبت وقایع دوران دفاع مقدس وجود دارد، چه در زمینه داستان و چه خاطرات. من در مجموعه داستانم که در شرف چاپ است، اکثر داستان‌ها را بر مبنای حوادث واقعی نوشته‌ام.

موضوع دفاع مقدس می‌تواند دست‌مایه بسیار مهمی برای خلق آثار هنری شامل داستان، رمان، فیلم، سریال و دیگر هنرها باشد و ارائه آن در قالب آثار هنری، تأثیرگذاری بیشتری بر جامعه دارد. کمااینکه می‌توان گفت ادبیات و سینما به نوعی مدیون جنگ هستند.

من چون دستی بر داستان دارم، هدفم این است که رویدادهای جنگ تحمیلی را در قالب یک اثر هنری ارائه دهم تا هم مخاطبان و هم تأثیرگذاری بیشتری داشته باشد. به هر حال جذابیت هنری باعث جذب مخاطب شده و دایره مخاطبان این آثار بیشتر خواهد شد.

نویسندگان بزرگ دنیا معتقدند که آثار برجسته داستانی، درواقع نظریات خود نویسنده است که در قالب داستان ارائه شده و وقتی نظریه یا فکری در قالب جذاب هنری ارائه شود، تأثیر بهتری بر مخاطب می‌گذارد.

یکی از تکنیک‌های داستان‌نویسی، پنهان کردن پیام در لایه‌های مختلف داستان است. من سعی می‌کنم به زبان ساده و روان بنویسم، چراکه مخاطبان من بیشتر عامه مردم هستند و برای قشر خاصی نمی‌نویسم. برخی کتاب‌هایم را از کودکان 10 ساله تا فرد 70-80 ساله، از کم‌سواد تا فرهیختگان، خوانده‌اند و بازخورد گرفته‌ام.

* تولستوی با «جنگ و صلح» شکست روسیه را به پیروزی تبدیل کرد

از بین آثار بزرگ دنیا «جنگ و صلح» اثر نویسنده بزرگ روس را از چند جهت خیلی پسندیدم. به این دلیل که نویسنده تاریخ جنگ روسیه و فرانسه را به‌گونه‌ای هنرمندانه ارائه کرده که از شکست روس‌ها در قالب رمان، یک پیروزی برای مردم روسیه ساخته است. ببینید این رمان در تمامی کشورها مطالعه شده و به زبان‌های مختلف ترجمه شده و از برترین رمان‌های دنیاست، حتی اگر مخاطب از تاریخ و وقایع واقعی آن دوره اطلاعات نداشته باشد، تأثیری بسیار قوی بر او می‌گذارد.

با این اوصاف ما که اعتقاد داریم جنگ ما «دفاع مقدس» بود و ما در جبهه حق در مقابل باطل می‌جنگیدیم، چرا از این ظرفیت هنری استفاده نکنیم. روس‌ها با یک رمان از شکست‌هایی که داشتند، یک پیروزی بزرگ ساختند. ما که خودمان را پیروز جنگ می‌دانیم، چرا چنین ارائه هنری به دیگران نداشته باشیم.

* هنوز به‌صورت جدی به عرصه رمان دفاع مقدس ورود پیدا نکرده‌ایم

ما موفقیت بزرگی در صدور فرهنگ انقلاب و دفاع مقدس نداشته‌ایم؛ البته آثاری بوده‌اند که به زبان‌های دیگر هم ترجمه شده‌اند، اما موفقیت عظیمی نداشته‌ایم.

درخصوص دفاع مقدس ما هنوز به‌صورت جدی در عرصه رمان و داستان ورود پیدا نکرده‌ایم. اکثر کارهایمان ثبت خاطره و زندگی‌نامه بوده، در حالیکه جنگ لایه‌های بسیاری دارد که هنوز ما به آن نپرداخته‌ایم. شاید در آینده نویسنده‌ها به فکر بیفتند که موضوع جنگ می‌تواند دست‌مایه خوبی برای نوشتن داستان باشد. اگر در قالب داستان و رمان بیشتر و بهتر عمل کنیم، دایره مخاطبان هم بیشتر می‌شود.

جسته و گریخته کارهایی انجام شده، اما به‌صورت جدی و خیلی برجسته کار نشده است. یکی از دلایلی که من به این عرصه وارد شده‌ام همین است. من سعی کردم در هر کتابم حرف و نظری نو و سبک‌وسیاق جدیدی داشته باشم و به‌قول حافظ، طرحی نو دراندازم!

مثلاً در کتاب «توهم» به موضوعی پرداخته‌ام که در بین ادبیات دفاع مقدس کلاً به آن پرداخته نشده است. شاید فیلم و سریال با این مضمون ساخته شده باشد، اما تا الان ندیده‌ام که کسی کتابی را با این موضوع نوشته باشد.

در این کتاب داستان یک جاسوس عراقی را نوشته‌ام که وارد ایران شده و بعد از دستگیر شدن معلوم می‌شود که به‌صورت جاسوس دوجانبه اخبار را منتقل می‌کرده و حوادثی که در طی این روند برایش رخ می‌دهد را به رشته تحریر در آورده‌ام. بنابراین نگاه این کتاب، موضوعی نو و نگرشی متفاوت است.

* نویسنده موفق باید مطالعه بالا داشته باشد

کسی در عرصه نویسندگی موفق است که مطالعه بیشتری داشته باشد و شاید برای نوشتن یک کتاب خوب، باید صدها کتاب مختلف را مطالعه کرد تا با قلم‌ها، سبک‌ها و افکار گوناگون آشنا شود، چراکه هرکتاب، نکته جدیدی را آموخته و موضوعات را به روش متفاوتی مطرح می‌کند. هرقدر بیشتر بخوانیم، بیشتر در نوشتن موفقیم. با خواندن آثار مختلف با صرف کم‌ترین وقت و هزینه، تجربه‌های خوبی به‌دست می‌آید که در زندگی ممکن است نتوانیم آن‌ها را تجربه کنیم. بنابراین کسانی که در عرصه نویسندگی قدم می‌گذارند، باید میزان مطالعه را بالا ببرند و ازسوی دیگر برای گام نخست، روزانه نوشتن را تمرین کنند و می‌توانند این کار را با ثبت یادداشت، خاطرات و کارهای روزانه انجام دهند.

* گله‌مندی نویسندگان و پژوهشگران از نبود حمایت

می توان گفت نهادهای فرهنگی در تربیت نویسنده‌ها و حمایت از چاپ آثارشان، آن‌گونه که باید عمل نکرده‌اند.

به‌نظر من اکثر افرادی که در این عرصه وارد شده‌اند و کتاب‌های خوب و قابل‌قبولی ارائه کرده و موفق بوده‌اند، با تلاش و پشتکار خودشان به موفقیت رسیده‌اند. البته اخیراً حمایت‌هایی انجام می‌شود، اما هرقدر بیشتر باشد، بهتر است. اکثر نویسنده‌ها و پژوهشگران دفاع مقدس از کمبود پشتیبانی و حمایت گله‌مندند. این گلایه، هم ازنظر هزینه چاپ‌ونشر و هم ازنظر تأثیرات فضای مجازی مطرح می‌شود، اما من معتقدم کتاب نقش و جایگاه خودش را در جامعه دارد. شاید مردم مدتی مشغول فضای مجازی شوند، اما روزی به سمت کتاب برمی‌گردند و هیچ‌چیز نمی‌تواند جای کتاب را بگیرد و جایگاه خودش را مجدداً پیدا خواهد کرد

برچسب‌ها: 

دیدگاه شما

پایگاه خبری تحلیلی نشاط شهر
کانال تلگرامی پایگاه خبری بهارانه